पश्चिम बंगालमध्ये बटाट्याच्या बंपर पिकामुळे भाव ₹३.५०/किलोवर पोहोचले, शेतकऱ्यांचे मोठे नुकसान

कापणीनंतर भावात मोठी घसरण

पश्चिम बंगालमधील बटाटा उत्पादक शेतकऱ्यांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे कारण काढणी सुरू झाल्यानंतर लगेचच बाजारभावात मोठी घसरण झाली आहे. अहवालानुसार अनेक शेतकऱ्यांना प्रति किलो बटाटे ₹३.५०-₹४ दराने विकावे लागत आहे, तर उत्पादन खर्च अंदाजे ₹७.५० प्रति किलो आहे, ज्यामुळे मोठे नुकसान होत आहे.

या संकटामुळे हुगळी, पूर्व बर्दवान, बीरभूम आणि पश्चिम मिदनापूर सारख्या प्रमुख बटाटा उत्पादक जिल्ह्यांमधील हजारो शेतकऱ्यांवर परिणाम झाला आहे, जे एकत्रितपणे राज्याच्या बटाट्याच्या उत्पादनात मोठा वाटा देतात. या जिल्ह्यांमध्ये सुमारे १५ लाख बटाटा उत्पादक असल्याचा अंदाज आहे, ज्यामुळे किमतीतील घसरण ही एक मोठी कृषी चिंता बनली आहे.

बंपर उत्पादनामुळे बाजारपेठेतील गोंधळ

या वर्षीच्या विक्रमी उत्पादनामागील एक प्रमुख कारण म्हणजे किमतीतील घसरण. उद्योग सूत्रांनुसार, पश्चिम बंगालमध्ये सुमारे १३० लाख टन बटाट्याचे उत्पादन होण्याची अपेक्षा आहे, जे गेल्या वर्षीच्या ११० लाख टन उत्पादनापेक्षा सुमारे २० लाख टन जास्त आहे.

ऐतिहासिकदृष्ट्या, जेव्हा जेव्हा राज्यात उत्पादन १०० लाख टनांपेक्षा जास्त होते, तेव्हा कापणीच्या हंगामात पुरवठा जास्त असल्याने शेतकऱ्यांना अनेकदा किमतीच्या दबावाचा सामना करावा लागतो. व्यापाऱ्यांनीही मोठ्या प्रमाणात खरेदी करताना सावधगिरी बाळगली आहे कारण मागील हंगामात अनेकांना मोठे नुकसान सहन करावे लागले होते. गेल्या वर्षी, शीतगृहात साठवलेले बटाटे हंगामाच्या अखेरीस प्रति किलो २ रुपयांपेक्षा कमी दराने विकले गेले होते.

सरकारी खरेदीला अद्याप गती मिळालेली नाही

विक्रीचा त्रास टाळण्यासाठी, राज्य सरकारने यापूर्वी १२ लाख टन बटाटे ९.५० रुपये प्रति किलो दराने खरेदी करण्याची योजना जाहीर केली होती. तथापि, या उपक्रमामुळे अद्याप बाजारपेठ स्थिर झालेली नाही.

खरेदी व्यवस्था शीतगृह चालकांवर अवलंबून आहे जे बँक कर्ज घेतात आणि शेतकऱ्यांकडून बटाटे खरेदी करतात, परंतु राज्यातील ४८५ खाजगी शीतगृहांपैकी फक्त २०% शीतगृहांनी कर्ज मिळवून खरेदी सुरू केली आहे. याव्यतिरिक्त, सुमारे १० सहकारी शीतगृहांनी खरेदी सुरू केली आहे, जी उत्पादनाच्या प्रमाणाच्या तुलनेत अपुरी आहे.

आंतरराज्यीय व्यापार परिणाम मागणीवरील निर्बंध

आणखी एक आव्हान म्हणजे शेजारील राज्यांकडून कमी झालेली मागणी. पूर्वी, पश्चिम बंगालमधून अतिरिक्त बटाटे बिहार, ओडिशा, झारखंड आणि आसामसारख्या राज्यांमध्ये निर्यात केले जात होते. तथापि, गेल्या काही वर्षांत आंतरराज्यीय विक्रीवर वारंवार निर्बंध आल्याने व्यापाऱ्यांना निराश केले गेले आणि बंगालच्या बटाट्यांवरील अवलंबित्व कमी झाले असे म्हटले जाते.

परिणामी, व्यापारी या हंगामात मोठ्या प्रमाणात खरेदी करण्याबाबत सावधगिरी बाळगतात.

निवडणुकीपूर्वी राजकीय संवेदनशीलता

आगामी पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीपूर्वी या मुद्द्याला राजकीय महत्त्व देखील प्राप्त झाले आहे, कारण दक्षिण बंगालच्या अनेक जिल्ह्यांमध्ये बटाटा उत्पादक शेतकरी हा एक महत्त्वाचा मतदार आधार आहे.