पीक अलर्ट: धुक्यामुळे पंजाब आणि बिहारमध्ये उशिरा होणाऱ्या करपाचा धोका
Team Potato Bazzar / TOI१३ जानेवारी २०२६93 views5 min read
पीक अलर्ट: धुक्यामुळे पंजाब आणि बिहारमध्ये उशिरा होणाऱ्या करपाचा धोका
पीक अलर्ट: पंजाब आणि बिहारमध्ये धुक्यामुळे उशिरा करपा होण्याचा धोका
गेल्या ४८ तासांपासून दाट धुके आणि उच्च आर्द्रतेचा हवाला देत कृषी शास्त्रज्ञांनी आज इंडो-गंगेच्या मैदानातील बटाटा उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी "रेड अलर्ट" जारी केला आहे. उशिरा करपा (झुलसा रोग) या बुरशीजन्य रोगासाठी हवामान अत्यंत अनुकूल आहे, जो काही दिवसांतच उभा पिके नष्ट करू शकतो.
१२ जानेवारी रोजी, सीएसए विद्यापीठ (कानपूर) आणि पंजाब कृषी विद्यापीठ (पीएयू) येथील शास्त्रज्ञांनी शेतकऱ्यांना पानांवर "पाण्याने भिजलेले डाग" आढळून आले आहेत का यासाठी ताबडतोब शेताची तपासणी करण्याचा सल्ला दिला. सीएसए विद्यापीठाचे डॉ. केशव आर्य यांनी इशारा दिला की १०°C–२२°C तापमान श्रेणी आणि ८५% आर्द्रता ही फायटोप्थोरा किडीच्या रोगजनकांसाठी ट्रिगर झोन आहे.
बिहारच्या पूर्णिया आणि कटिहार जिल्ह्यांमध्ये, रोगाची सुरुवातीची लक्षणे आधीच दिसून आली आहेत, ज्यामुळे नियंत्रण न केल्यास २०% पर्यंत उत्पादनात घट होण्याची भीती निर्माण झाली आहे.
रोग व्यवस्थापनासाठी तज्ञांच्या शिफारसी
बटाटा तज्ज्ञ डॉ. अजय यादव यांनी नमूद केले की उशिरा येणारा करपा हा उभ्या पिकांवर विशेषतः आक्रमक असतो. याचा सामना करण्यासाठी ते सक्रिय रासायनिक दृष्टिकोनाची शिफारस करतात:
प्रतिबंधात्मक फवारणी: शेतकऱ्यांनी सायमोक्सॅनिल आणि मॅन्कोझेब (प्रति लिटर पाण्यात २.५ ग्रॅम) यांचे द्रावण वापरावे.
पर्यायी उपचार: अझॉक्सिस्ट्रोबिन आणि टेबुकोनाझोल (प्रति लिटर पाण्यात १ ग्रॅम) यांचे मिश्रण देखील अत्यंत प्रभावी आहे.
'मॅनी लीफ कॉम्प्लेक्स' ला संबोधित करणे
शास्त्रज्ञांनी एक दुय्यम धोका देखील ओळखला: पानांवर लहान ठिपके असलेले ठिपके बहुतेकदा साध्या पोषक तत्वांची कमतरता समजतात. मेनी लीफ कॉम्प्लेक्स (अल्टरनेरियामुळे होणारा) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या स्थितीवर क्लोरोथालोनिल (प्रति लिटर २.५ ग्रॅम) फवारणी करून नियंत्रण करता येते. वनस्पतींची प्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी तज्ञांनी हे लोह, तांबे, जस्त, कॅल्शियम, मॉलिब्डेनम आणि बोरॉन असलेल्या बहु-सूक्ष्म पोषक घटकांसह मिसळण्याचा सल्ला दिला आहे.
एक एकरासाठी एक किलोग्राम हे मिश्रण पुरेसे आहे, सामान्यतः संपूर्ण कव्हरेजसाठी ८ ते १० फवारणी टाक्या (१५ लिटर क्षमता) आवश्यक असतात.
जलद तथ्ये
धोका असलेले प्रदेश: पंजाब (दोआबा), पश्चिम उत्तर प्रदेश, उत्तर बिहार.
रोग: उशिरा येणारा करपा (फायटोप्थोरा इन्फेस्टन्स).
कृती: मॅन्कोझेब/सायमोक्सॅनिलची ताबडतोब फवारणी करा.
गेल्या ४८ तासांपासून दाट धुके आणि उच्च आर्द्रतेचा हवाला देत कृषी शास्त्रज्ञांनी आज इंडो-गंगेच्या मैदानातील बटाटा उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी "रेड अलर्ट" जारी केला आहे. उशिरा करपा (झुलसा रोग) या बुरशीजन्य रोगासाठी हवामान अत्यंत अनुकूल आहे, जो काही दिवसांतच उभा पिके नष्ट करू शकतो.
१२ जानेवारी रोजी, सीएसए विद्यापीठ (कानपूर) आणि पंजाब कृषी विद्यापीठ (पीएयू) येथील शास्त्रज्ञांनी शेतकऱ्यांना पानांवर "पाण्याने भिजलेले डाग" आढळून आले आहेत का यासाठी ताबडतोब शेताची तपासणी करण्याचा सल्ला दिला. सीएसए विद्यापीठाचे डॉ. केशव आर्य यांनी इशारा दिला की १०°C–२२°C तापमान श्रेणी आणि ८५% आर्द्रता ही फायटोप्थोरा किडीच्या रोगजनकांसाठी ट्रिगर झोन आहे.
बिहारच्या पूर्णिया आणि कटिहार जिल्ह्यांमध्ये, रोगाची सुरुवातीची लक्षणे आधीच दिसून आली आहेत, ज्यामुळे नियंत्रण न केल्यास २०% पर्यंत उत्पादनात घट होण्याची भीती निर्माण झाली आहे.
रोग व्यवस्थापनासाठी तज्ञांच्या शिफारसी
बटाटा तज्ज्ञ डॉ. अजय यादव यांनी नमूद केले की उशिरा येणारा करपा हा उभ्या पिकांवर विशेषतः आक्रमक असतो. याचा सामना करण्यासाठी ते सक्रिय रासायनिक दृष्टिकोनाची शिफारस करतात:
प्रतिबंधात्मक फवारणी: शेतकऱ्यांनी सायमोक्सॅनिल आणि मॅन्कोझेब (प्रति लिटर पाण्यात २.५ ग्रॅम) यांचे द्रावण वापरावे.
पर्यायी उपचार: अझॉक्सिस्ट्रोबिन आणि टेबुकोनाझोल (प्रति लिटर पाण्यात १ ग्रॅम) यांचे मिश्रण देखील अत्यंत प्रभावी आहे.
'मॅनी लीफ कॉम्प्लेक्स' ला संबोधित करणे
शास्त्रज्ञांनी एक दुय्यम धोका देखील ओळखला: पानांवर लहान ठिपके असलेले ठिपके बहुतेकदा साध्या पोषक तत्वांची कमतरता समजतात. मेनी लीफ कॉम्प्लेक्स (अल्टरनेरियामुळे होणारा) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या स्थितीवर क्लोरोथालोनिल (प्रति लिटर २.५ ग्रॅम) फवारणी करून नियंत्रण करता येते. वनस्पतींची प्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी तज्ञांनी हे लोह, तांबे, जस्त, कॅल्शियम, मॉलिब्डेनम आणि बोरॉन असलेल्या बहु-सूक्ष्म पोषक घटकांसह मिसळण्याचा सल्ला दिला आहे.
एक एकरासाठी एक किलोग्राम हे मिश्रण पुरेसे आहे, सामान्यतः संपूर्ण कव्हरेजसाठी ८ ते १० फवारणी टाक्या (१५ लिटर क्षमता) आवश्यक असतात.
जलद तथ्ये
धोका असलेले प्रदेश: पंजाब (दोआबा), पश्चिम उत्तर प्रदेश, उत्तर बिहार.
रोग: उशिरा येणारा करपा (फायटोप्थोरा इन्फेस्टन्स).
कृती: मॅन्कोझेब/सायमोक्सॅनिलची ताबडतोब फवारणी करा.
Filed under#LateBlight #CropDisease