शीतगृहांचा वाढता खर्च भारताच्या बटाटा उद्योगासाठी मोठी चिंतेची बाब बनली आहे.

भारतातील बटाटा उद्योग नव्या दबावाला सामोरा जात आहे, कारण वाढत्या शीतगृह परिचालन खर्चामुळे प्रमुख बटाटा उत्पादक प्रदेशांमध्ये, विशेषतः उत्तर प्रदेशात, साठवणुकीच्या अर्थशास्त्रावर परिणाम होऊ लागला आहे.

अलीकडील उद्योग अहवालानुसार, शीतगृहांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या प्रमुख शीतकांपैकी एक असलेल्या अमोनियाच्या किमतीत गेल्या काही आठवड्यांत मोठी वाढ झाली आहे, ज्यामुळे शीतगृह चालकांचा परिचालन खर्च लक्षणीयरीत्या वाढला आहे. एकट्या उत्तर प्रदेशातच जवळपास २,५०० शीतगृहे आहेत, ज्यापैकी अनेक हंगामादरम्यान बटाट्याच्या साठवणुकीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून असतात.

हा मुद्दा महत्त्वाचा आहे कारण भारताच्या बटाटा पुरवठा साखळीत शीतगृह पायाभूत सुविधा महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात. देशातील बटाट्याच्या पिकाचा मोठा भाग वर्षभर नियंत्रित पद्धतीने बाजारात विक्रीसाठी साठवला जातो, ज्यामुळे हंगामी पुरवठा आणि किमतीतील अस्थिरता संतुलित ठेवण्यास मदत होते.

उद्योग क्षेत्रातील सहभागींच्या मते, शीतकरण खर्चातील वाढ अशा वेळी दबाव वाढवत आहे, जेव्हा:

• विजेचा खर्च वाढलेला आहे,

• वित्तपुरवठ्याचा खर्च जास्त आहे,

• आणि अनेक प्रदेशांमध्ये बटाट्याच्या बाजारभावावर आधीच दबाव आहे.

शीतगृह चालक इशारा देत आहेत की, खर्चातील ही दीर्घकाळ चालणारी वाढ अखेरीस शेतकरी आणि व्यापाऱ्यांच्या साठवणुकीच्या शुल्कावर परिणाम करू शकते.

त्याच वेळी, भारतातील व्यापक कृषी-तंत्रज्ञान आणि शीत-साखळी क्षेत्र वेगाने विस्तारत आहे.

उद्योग क्षेत्रातील अंदाजानुसार, भारताच्या शीत-साखळी बाजारपेठेत खालील घटकांमुळे दीर्घकालीन मजबूत वाढ अपेक्षित आहे:

• अन्न प्रक्रिया उद्योगाचा विस्तार,

• संघटित किरकोळ विक्रीतील वाढ,

• गोठवलेल्या अन्नाची मागणी,

• आणि कृषी पायाभूत सुविधांमध्ये वाढती गुंतवणूक.

या विस्ताराचा सर्वाधिक फायदा बटाटा क्षेत्राला होत आहे, कारण उत्तर भारतातील शीतगृहांच्या वापरामध्ये बटाट्यांचा मोठा वाटा आहे.

जागतिक स्तरावर, बटाटा-प्रक्रिया उद्योग देखील प्रगत साठवणूक तंत्रज्ञानामध्ये मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक करत आहेत, ज्यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:

• एआय-आधारित साठवणूक देखरेख,

• स्वयंचलित तापमान नियंत्रण प्रणाली,

• स्मार्ट आर्द्रता व्यवस्थापन,

• आणि साठवलेल्या बटाट्यांसाठी गुणवत्ता-तपासणी तंत्रज्ञान.

तज्ञांच्या मते, बटाटा उद्योगातील भविष्यातील स्पर्धात्मकता केवळ उत्पादनावरच नव्हे, तर कार्यक्षम साठवणूक, ऊर्जा व्यवस्थापन आणि पुरवठा-साखळी तंत्रज्ञानावरही अवलंबून असेल.

भारतासाठी, शीतगृहांची कार्यक्षमता सुधारणे विशेष महत्त्वाचे ठरू शकते, कारण देश आपले प्रक्रिया बटाटा क्षेत्र आणि फ्रोझन फ्राईज उद्योगाचा विस्तार करत आहे.